Wypadek na statku – jakie dokumenty i dowody powinien zabezpieczyć marynarz?

Artykuł sponsorowany

Po wypadku na statku najważniejsze jest zdrowie marynarza i zapewnienie mu odpowiedniej pomocy medycznej. Gdy sytuacja na to pozwala, należy jednak również zadbać o zabezpieczenie dokumentów i innych materiałów związanych ze zdarzeniem. Raport wypadkowy, dokumentacja medyczna, zdjęcia, dane świadków czy korespondencja z armatorem mogą mieć później istotne znaczenie przy ustalaniu przebiegu wypadku i ocenie ewentualnych roszczeń.

Nie każdy wypadek automatycznie oznacza prawo do określonego świadczenia. Zakres odpowiedzialności armatora lub pracodawcy oraz możliwość dochodzenia roszczeń zależą między innymi od okoliczności zdarzenia, treści kontraktu, prawa właściwego dla stosunku zatrudnienia, warunków ubezpieczenia oraz układu zbiorowego mającego zastosowanie do danego zatrudnienia.

W przypadku marynarzy sytuacja bywa szczególnie złożona. Polak może pracować dla zagranicznego armatora, na statku zarejestrowanym pod obcą banderą i na podstawie umowy podlegającej prawu innego państwa. Dlatego już na początku duże znaczenie ma zebranie możliwie pełnej dokumentacji.

Co zabezpieczyć bezpośrednio po wypadku?

Nie wszystkie dowody będzie można odtworzyć po kilku tygodniach czy miesiącach. Statek może opuścić port, członkowie załogi mogą zakończyć kontrakty, uszkodzony sprzęt może zostać naprawiony, a miejsce zdarzenia uporządkowane.

Jeżeli stan zdrowia na to pozwala, należy możliwie szybko zadbać o:

• raport dotyczący wypadku – dopilnować, aby zdarzenie zostało formalnie zgłoszone i opisane, a jeśli jest to możliwe, uzyskać kopię raportu, protokołu lub inne potwierdzenie zgłoszenia;
• dokumentację medyczną – zachować informacje dotyczące pomocy udzielonej na statku, konsultacji w porcie, hospitalizacji, badań, leczenia i rehabilitacji;
• zdjęcia i nagrania – udokumentować miejsce zdarzenia, stan urządzeń, warunki pracy, zabezpieczenia oraz widoczne obrażenia;
• dane świadków – zapisać imiona i nazwiska, funkcje pełnione na statku oraz prywatne dane kontaktowe osób, które widziały wypadek lub jego bezpośrednie następstwa;
• dokumenty związane z zatrudnieniem – zachować kontrakt marynarski, umowę, aneksy, dokumenty określające stanowisko, zakres obowiązków i wynagrodzenie;
• korespondencję – nie usuwać e-maili, wiadomości i pism wymienianych z armatorem, pracodawcą, agencją zatrudnienia, ubezpieczycielem lub innymi podmiotami uczestniczącymi w sprawie.

Raport dotyczący wypadku i dokumenty pokładowe

Raport wypadkowy jest jednym z podstawowych dokumentów pozwalających później odtworzyć okoliczności zdarzenia. Powinien zawierać między innymi informacje o dacie, godzinie i miejscu wypadku, jego przebiegu, osobach uczestniczących lub obecnych na miejscu oraz rodzaju odniesionych obrażeń.

Jeżeli opis zdarzenia jest bardzo ogólny albo pomija istotne okoliczności, późniejsze ustalenie jego przebiegu może być trudniejsze. Dlatego marynarz powinien zwrócić uwagę, czy informacje zawarte w dokumentacji odpowiadają temu, co rzeczywiście się wydarzyło.

W zależności od rodzaju zdarzenia znaczenie mogą mieć również inne dokumenty znajdujące się na statku, na przykład:

• wpisy w rejestrach bezpieczeństwa,
• dokumentacja dotycząca urządzeń lub maszyn,
• instrukcje i procedury obowiązujące przy wykonywaniu danej pracy,
• zapisy dotyczące konserwacji i napraw,
• dokumentacja organizacji pracy,
• notatki służbowe sporządzone po zdarzeniu.

Marynarz nie zawsze ma bezpośredni dostęp do wszystkich dokumentów pokładowych. Jeżeli jednak mogą mieć znaczenie dla wyjaśnienia przyczyn wypadku, należy możliwie szybko zwrócić się o ich zabezpieczenie.

Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których do zdarzenia mogły przyczynić się nieprawidłowe procedury, stan techniczny urządzeń, sposób organizacji pracy lub niewystarczająca obsada przy wykonywaniu określonych czynności.

Dokumentacja medyczna i dalsze leczenie

Dokumentacja medyczna pozwala wykazać nie tylko rodzaj urazu, ale również przebieg leczenia i jego późniejsze następstwa.

Należy zachować przede wszystkim:

• dokumentację pierwszej pomocy udzielonej na statku – informacje o zgłoszonych dolegliwościach, podanych lekach i podjętych decyzjach dotyczących dalszego leczenia;
• dokumentację z leczenia w porcie lub szpitalu – karty informacyjne, wyniki badań, zdjęcia RTG, tomografię, rezonans, wypisy oraz zalecenia lekarskie;
• dokumenty dotyczące rehabilitacji i kontroli – skierowania, zaświadczenia, opinie specjalistów oraz rachunki związane z leczeniem;
• dokumenty dotyczące zdolności do pracy – zwolnienia, zaświadczenia i orzeczenia odnoszące się do czasowej lub trwałej niezdolności do wykonywania pracy na morzu.

Jeżeli po zejściu ze statku pojawiają się nowe dolegliwości albo wcześniejsze objawy się nasilają, również powinny znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej.

Przerwy w dokumentowaniu leczenia mogą później utrudniać wykazanie związku pomiędzy wypadkiem a dolegliwościami występującymi po pewnym czasie.

Kontrakt, wynagrodzenie i warunki zatrudnienia

Przy ocenie sprawy znaczenie ma nie tylko sam przebieg wypadku. Trzeba również ustalić, na jakiej podstawie marynarz był zatrudniony, kto był jego pracodawcą, jaki podmiot pełnił funkcję armatora oraz jakie przepisy i postanowienia umowne mają zastosowanie.

Dlatego należy zachować:

• kontrakt marynarski,
• umowę o pracę lub inne dokumenty zatrudnienia,
• aneksy do umowy,
• opis stanowiska i zakres obowiązków,
• paski wynagrodzeń i zestawienia wypłat,
• potwierdzenia przelewów,
• informacje dotyczące dodatków i premii,
• dokumenty dotyczące ubezpieczenia,
• dokumenty związane z układem zbiorowym mającym zastosowanie do danego zatrudnienia.

W zależności od okoliczności znaczenie mogą mieć między innymi Konwencja o pracy na morzu MLC 2006, przepisy państwa bandery, prawo właściwe dla umowy, postanowienia kontraktu, warunki ubezpieczenia oraz układ zbiorowy mający zastosowanie do danego zatrudnienia. Jeżeli do sprawy mają zastosowanie przepisy polskie, znaczenie może mieć również ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu.

Przy ocenie roszczeń duże znaczenie ma więc zebranie i uporządkowanie dokumentów dotyczących zatrudnienia, przebiegu wypadku, leczenia oraz jego skutków. W sprawach o odszkodowania marynarskie zakres dokumentacji potrzebnej w konkretnej sprawie może dodatkowo zależeć od prawa właściwego dla danego stosunku zatrudnienia, bandery statku, treści kontraktu i warunków ubezpieczenia.

Zdjęcia miejsca wypadku i uszkodzeń

Zdjęcia wykonane bezpośrednio po zdarzeniu mogą mieć dużą wartość dowodową, ponieważ pokazują stan miejsca, urządzeń i zabezpieczeń bezpośrednio po wypadku.

Jeżeli jest to bezpieczne i możliwe, dobrze sfotografować:

• miejsce, w którym doszło do wypadku,
• urządzenie lub element wyposażenia związany ze zdarzeniem,
• powierzchnię pokładu lub podłogi,
• widoczne uszkodzenia,
• zastosowane zabezpieczenia oraz miejsca, w których mogło ich brakować,
• warunki oświetleniowe,
• ułożenie przedmiotów lub ładunku,
• obrażenia.

Zdjęcia najlepiej zachować w oryginalnej postaci. Nie należy ich niepotrzebnie edytować ani usuwać danych zapisanych w oryginalnych plikach.

Dane świadków wypadku

Dane świadków warto zabezpieczyć możliwie szybko. Po zakończeniu rejsu lub kontraktu członkowie załogi mogą pracować już na innych jednostkach, a odnalezienie ich po kilku miesiącach może być znacznie trudniejsze.

Nie wystarczy samo nazwisko. Jeżeli jest to możliwe, należy zapisać:

• imię i nazwisko,
• stanowisko lub funkcję na statku,
• numer telefonu,
• prywatny adres e-mail,
• krótką informację o tym, czego dana osoba była świadkiem.

Istotne mogą być nie tylko osoby, które obserwowały sam moment wypadku. Znaczenie mogą mieć również członkowie załogi, którzy widzieli stan miejsca wcześniej, znali stan techniczny urządzenia albo pojawili się bezpośrednio po zdarzeniu.

Korespondencja z armatorem, pracodawcą i ubezpieczycielem

Nie należy usuwać wiadomości związanych z wypadkiem.

E-maile, wiadomości z komunikatorów, pisma i inna korespondencja związana ze zdarzeniem mogą później potwierdzać między innymi:

• datę zgłoszenia zdarzenia,
• informacje przekazane armatorowi lub pracodawcy,
• stanowisko drugiej strony,
• ustalenia dotyczące organizacji lub finansowania leczenia,
• organizację zejścia ze statku lub transportu,
• zgłoszenie sprawy do ubezpieczyciela,
• propozycje wypłaty świadczenia lub zawarcia ugody.

Szczególnej ostrożności wymagają dokumenty zawierające oświadczenia o przebiegu wypadku, zrzeczenie się określonych roszczeń albo propozycję ugody. Przed ich podpisaniem należy dokładnie sprawdzić, jakie skutki prawne mogą wywołać.

Jak dokumentować skutki finansowe wypadku?

Wypadek na statku może prowadzić nie tylko do problemów zdrowotnych, ale również do utraty dochodu i dodatkowych kosztów. Z tego powodu dokumentacja powinna obejmować także skutki finansowe wypadku.

Warto gromadzić dokumenty potwierdzające:

• utracone dochody – paski wynagrodzeń, potwierdzenia przelewów i zestawienia wypłat z wcześniejszych kontraktów;
• koszty leczenia – rachunki za wizyty, badania, leki, rehabilitację i transport;
• niezdolność do pracy – zwolnienia, zaświadczenia lekarskie i orzeczenia medyczne;
• ograniczenia w wykonywaniu zawodu – dokumenty wskazujące, że powrót do pracy na morzu jest czasowo lub trwale niemożliwy;
• inne poniesione wydatki – jeżeli pozostają w związku z wypadkiem i można je odpowiednio udokumentować.

Im pełniejsza dokumentacja, tym łatwiej później ustalić rzeczywiste skutki finansowe zdarzenia.

Co zrobić z zebranymi dokumentami?

Dokumentów nie powinno się przechowywać wyłącznie w jednym miejscu. Papierowe dokumenty można zgubić, a telefon lub komputer może ulec awarii.

Dobrym rozwiązaniem jest wykonanie kopii dokumentacji i uporządkowanie jej według kategorii, na przykład:

1. dokumenty dotyczące wypadku,
2. dokumentacja medyczna,
3. zdjęcia i nagrania,
4. dane świadków,
5. dokumenty zatrudnienia,
6. dokumenty dotyczące wynagrodzenia,
7. korespondencja,
8. rachunki i dokumenty potwierdzające poniesione koszty.

Warto również sporządzić chronologiczny zapis najważniejszych wydarzeń. Krótka lista zawierająca datę wypadku, kolejne konsultacje lekarskie, pobyt w szpitalu, rehabilitację, kontakty z armatorem oraz inne istotne zdarzenia może później znacznie ułatwić analizę sprawy.

Dlaczego szybkie zabezpieczenie dowodów ma znaczenie?

Po wypadku najważniejsze pozostają zdrowie marynarza i zapewnienie mu właściwej pomocy medycznej. Gdy tylko pozwala na to sytuacja, należy również zadbać o dokumentację zdarzenia.

Brak raportu, zdjęć, danych świadków lub pełnej historii leczenia może później utrudnić dokładne odtworzenie przebiegu wypadku, ustalenie jego przyczyn oraz ocenę ewentualnych roszczeń.

W sprawach związanych z pracą na morzu ma to szczególne znaczenie ze względu na międzynarodowy charakter zatrudnienia. Na ocenę sprawy mogą wpływać między innymi państwo bandery, treść kontraktu, prawo właściwe dla zatrudnienia, obowiązujący układ zbiorowy, warunki ubezpieczenia oraz status podmiotów uczestniczących w zatrudnieniu marynarza.

Osoby, które chcą uzyskać więcej informacji na temat wypadków na statkach i związanych z nimi roszczeń, mogą zapoznać się z zakresem działalności kancelarii Legal Marine Mateusz Romowicz (kancelaria-gdynia.eu), działającej od 2006 roku i zajmującej się między innymi prawem morskim oraz obsługą prawną marynarzy.